Drempt 4 juli 2020

Ik heb een steen verlegd in een rivier op aarde

Zo begint de tekst van een lied van Paul de Leeuw.

 

Aan dit lied moet ik denken als ik naar deze foto kijk. Vandaag hebben we samen een steen verlegd. De grafsteen van mijn dochter Tetske Louise Engelage, geboren op 4 juli 1988, en na een kort leven in het ziekenhuis gestorven op 31 augustus 1988. Nog geen twee maanden duurde haar leven, maar ze heeft een onuitwisbare indruk achtergelaten. En niet alleen bij mij en ons gezin, maar in een kring van mensen die gaandeweg steeds wijder werd. Als de rimpels van een steen in het water. Al heeft ze maar kort geleefd, door haar aanwezigheid stroomt de rivier van het leven voorgoed anders dan ze deed.

Ze werd begraven in Zuidbroek, waar we toen woonden. Begin dit jaar heb ik haar grafsteen daar vandaan gehaald. Met de bedoeling om die een plek te geven op het graf van mijn vrouw, mijn liefste nicht Roelina Engelage, met wie ik vanaf 26 januari 1979 tot haar toch nog plotselinge dood op 8 september 2015 het leven heb mogen delen! Door haar zal het leven van een niet te tellen aantal mensen nooit meer dezelfde stroom volgen. Als verpleegkundige in het ziekenhuis en later in de thuiszorg heeft ze heel veel mensen niet alleen verpleegd, maar met haar warmte verrijkt. Patiënten en een soms wijde kring van mensen daar om heen. Samen hebben we de dood van ons kind niet alleen weten te dragen, maar zijn met name door haar leven en hoe dat gedeeld bleef worden groter, dieper, rijker geworden. 

Het was de bedoeling om Tetske min of meer symbolisch weer met haar moeder samen te brengen op de geboortedag van Roelina, 17 april. Maar zoals in zoveel gevallen stak ook hier Covid-19 een spaak in het wiel. Nu, op de 32e geboortedag van Tetske hebben we dat met elkaar alsnog gerealiseerd. We hebben een steen verlegd in de stroom van het leven, en dat met velen gedeeld. Door dit schijnbaar zo simpele gebeuren gaat de levensstroom voor een groeiend, een onbekend en onzichtbaar groeiend aantal mensen anders dan voorheen. En dat is goed. Mijn dochters reikte ik een paar verzen aan die ik voor deze gelegenheid heb geschreven. Na de plaatsing van de steen en het zo samenbrengen van de levens (let wel, de levens en niet de dood!) van Roelina en Tetske, las ik het navolgende dat ik in de afgelopen dagen schreef:

 

We gaan van hier
weer onze eigen wegen

maar nemen jullie mee
in elke stap
in elke ademtocht

in wie we zijn
in wat we doen en wat we laten
in wat we zeggen, wat we zwijgen,
in wat we geven
en waar we naar verlangen

zijn jullie
onuitwisbaar
deel van wie we zijn.

Dus als we straks weer
onze eigen wegen gaan
nemen we jullie mee
de verre toekomst in
waar liefde
onze dagen kleuren zal
met duizend mooie kleuren.

 

Wij hebben vandaag een steen verlegd in een rivier op aarde, een levensstroom van mensen. Daardoor is veel veranderd. En dat is goed!